We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Atatürk’ün Türkiye - Suriye - Irak Konfederasyonu girişimi

151 99 170
27.11.2018

AtatürK’ün Türkiye Suriye Irak Konfederasyonu Planı üzerine ilk araştırma, Şule Perinçek tarafından yazılmıştır. Şule Perinçek’in 27-28 Şubat 2008 tarihinde Suriye Dimaşk (Şam) Üniversitesi Edebiyat ve Beşeri İlimler Fakültesi Tarih Bölümü’nce düzenlenen, “Doğu Arap Coğrafyası (Bilad El-Şam) ve Anadolu: Dünü, Bugünü ve Yarını” konulu uluslararası sempozyuma sunduğu “Atatürk ve Arap Dünyası: Kurtuluş Savaşı Yıllarında Türk-Arap Dayanışması” başlıklı bildirisi tarih sayfalarında kalan, ama geleceği belirleyecek bir konuyu Batı Asya devletlerinin gündemine getirmiştir.

Konuyla ilgili çalışmam ilk kez 1 Haziran 2010 tarihli Teori Dergisi’nde yayımlandı. Ekim 2015’te basılan Kemalist Devrim-8 Birinci Dünya Savaşı ve Türk Devrimi başlıklı kitabımızın genişletilmiş 3. basımında da bu konuyu geniş olarak işledim (s.123-159).

MİLLİ DEVLETLER ÇAĞI VE BİRİNCİ CİHAN SAVAŞI DERSLERİ

Mustafa Kemal Bey, Meşrutiyet öncesinde, Osmanlı Devleti’nin dağılacağını ve Türklerin çoğunluk olduğu topraklarda bir millî devlet kurulacağını görüyordu. Araplara kendi toprakları bırakılmalıydı.

Hayat devrimci zabit Mustafa Kemal’i haklı çıkardı. Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda, Türklerin çoğunluk olduğu topraklar bile işgal altına düştü. Bu koşullarda, artık Türkiye’nin önünde, yalnız Mustafa Kemal Paşa’nın millî devlet programı vardı.

Kurtuluş Savaşı önderliği, Türk Milleti’nin bağımsız yaşaması için savaşırken, Arapların da kendi geleceklerini özgürce belirleme haklarını savunuyordu.

KONFEDERASYON YA DA FEDERASYON ÖNERİSİNİN KABULÜ

Ancak kurulan millî devletlerin ayakta kalmaları ve ilerlemeleri için birlik olmaları gerekiyordu. Buna bağlı olarak 1920 yılı Şubat-Mart aylarında Suriye ve Irak ile “konfederasyon ya da federasyon” kurma önerisinin kabul edildiği çeşitli belgelere yansımıştır. Atatürk, Talat Paşa’ya gizli mektubunda ve Heyeti Temsiliye adına 23 Şubat 1920 günü Kolordu Kumandanlıklarına yolladığı talimatta, Arap örgütlerinin önerdikleri konfederasyon planının kabul edildiğini belirtilir (Harp Tarihi Vesikaları Dergisi, E. U. Basımevi, Ankara, Mart 1956, sayı: 15, Vesika No. 402; Atatürk’ün Bütün Eserleri, c.6, s.333). Bu karar, Mustafa Kemal Paşa’nın Meclis’in........

© Aydınlık