We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close
Aa Aa Aa
- A +

Michael Löwy: Dünya Zapatistalardan ve Rojava'dan ilham almalı

94 116 406
17.01.2019
Marksist sosyolog ve filozof Michael Löwy, Meksika'daki Zapatista hareketinin varlığını devam ettireceğini söyledi. Löwy, "Bir yeri aldılar ve kapitalist ve emperyalist dinamikleri oradan temizlediler. Bir çeşit umudun işareti bu. Dünyada yerel deneyim anlamında, çok fazla ilham alınabilecek iki yer, Chipas ve Rojava" dedi.

Bundan 10 yıl kadar önce sizle görüştüğümüzde, “21. yüzyıl sosyalizmi hakkında ne düşünüyorsunuz” diye sormuştum. Şimdi peki bir 21. yüzyıl sosyalizmi diye bir şeyden bahsedebilir miyiz? Çünkü 10 yıl önce mesela Venezuela’da çok önemli düşünceler vardı. Bence dünya çok değişti, son 10 yılda öyle değil mi ?

Şüphesiz birçok şey değişti dünyada ama aynı zamanda pozitif gelişmeler de var. Kuşkusuz biz dünyanın bu sürecine baktığımızda, büyük bir gelişme kaydeden, sağ kanat, aşırı sağ kanat, otoriter rejimleri görüyoruz. Evet, şu anda dünyanın yarısını kapladı. Japonya’dan ABD’ye kadar baktığınızda, Türkiye, Avrupa, Ortadoğu… Latin Amerika, şu anda Brezilya, yani çok çok sıkıcı bir bu fenomen şüphesiz kabul edilmeli, neredeyse dünyanın yarısını kaplayan. Bu çok çok endişe verici. Aynı zamanda bir başka şey de, birçok aşırı sağ rejim, bütünüyle ekolojik düşünceye karşı. Ve birçok açıdan, iklim değişikliğine ilişkin, bilimin temel kurallarını ve insan aktivitelerini reddediyor. Bütün bunlar çok çok olumsuz gelişmeler doğrusu. Diğer açıdan ise son 10 yıldır, birçok halk hareketi, protesto hareketi gelişti. ‘İndignados hareketi’, Occupy Wall Street, Arap Baharı gösterdi ki birçok direniş potansiyeli var. Tabii ki Türkiye’deki Gezi Parkı, şüphesiz. Bütün bunlar bize, dünyada otoriter rejimlere karşı, neoliberal rejimlere karşı önemli bir potansiyel olduğunu gösterdi. Aynı zamanda bazı ülkelerde, bazı hükümetler sola doğru yöneldi. Buna 3-4 örnek verebilirim, Portekiz en çok başarılı olanı, İspanya’da şöyle böyle gelişmeler var. Yunanistan zorlu bir dönemde ama yine de, yani çok ne olacağı belli değil ama yine sayılabilir. Bizim için başka bir sürpriz olarak, sosyalist perspektife, mesela sosyalizmin geleneksel olarak zayıf olduğu bazı ülkelerde, mesela İngiltere’de, ABD’de de, şu anda çok güçlü sosyalist hareketler var. Örneğin İşçi Partisi’nde Corbyn, ABD’de Benny Sanders. Bunlar çok sürpriz gelişmeler olumlu olan. Biz bunun nereye gideceğini tam olarak bilmiyoruz politik olarak ama bütün bunlar var olan politik gelişmeler. Kuşkusuz Latin Amerika’nın durumu çok olumsuz. Çünkü sağ kanat, birçok yerde seçimi kazandı. Arjantin’de, Kolombiya’da, Şili’de ve Brezilya’da son olarak. Fakat aynı zamanda bütünüyle olumsuz da değil hâlâ sol hükümetler var. Uruguay, Bolivya, problemli de olsa Venezuela Maduro seçimi kazandı. Ve Meksika’da ortanın solu Obrador seçimi kazandı. Yani resim bütünüyle negatif değil ama kuşkusuz Brezilya da seçimleri aşırı sağın kazanması, çok çok olumsuz. Genel olarak ortaya çıkan durum bu şekilde.

Obrador hakkında düşünceleriniz nedir ? Çünkü siz önceden, Meksika’da uzun zaman yaşadınız…

Bu zor bir analiz… Çünkü bir açıdan görünen, ilerici bir hareket ve halk ona oy kullandı. Çünkü ilerici bir değişiklik istiyordu. Buna söz vermesi olumlu. Fakat… diğer açıdan bazı negatif şeyler var politikasına ilişkin. Bunlardan birisi, Trump’a karşı ne yapabilecek? Ona karşı, ‘Biz kabul ediyoruz’, ‘Evet haklı. Biz insanları durdurmalıyız ABD’ye geçmemeli’ diyor. Yani çok dik duramıyor. Latin Amerika’da ABD’nin bir komşusu olarak. Meksika çok evvelden başlayan, geleneksel emperyalist düşüncenin etkisi bu. O hiçbir zaman bunun üstünden gerçekten gelebileceğini hissedemiyor. Diğer açıdan onun ülkeyi ‘modernleşme’ projesi var. Özellikle Chiapas’ın güneyine, bir turistik yer yapma projesi. İndian-yerli topraklarının üstünden tren geçirmek istiyor ki İndian-yerli topluluk bu konuda hiç mutlu değil. Korkarım bir çatışma çıkacak. Bu bir kuşkulu bir gelişme. Kuşkusuz seçimi kazanması, iyi bir şey denebilir ama ne yapabileceğini çok bilemiyorum.

Evet çok ilginç. Çünkü Zapatista hareketi önceki seçimlerde de, Obrador’u desteklememişti.

Evet.

Oy kullanmamışlardı.

Zapatistaların reaksiyonu, yani Obrador hükümeti en kötü hükümet demesi biraz abartılı bu aşamada. Tamam Obrador’un Chiapas planları endişe verici ancak yine de bu tepki çok fazla. Yani bu onları şimdiden en kötü hükümet yapmaz.

Sizce Zapatista hareketi kendisini sürdürebilecek mi ne dersiniz ?

Bence sürdürecek çünkü 25 yılı geride bıraktı bu dünya için çok önemli bir örnek. Bir yeri aldılar ve kapitalist ve emperyalist dinamikleri oradan temizlediler. Bir çeşit umudun işareti bu. Dünyada yerel deneyim anlamında, çok fazla ilham alınabilecek iki yer, Chipas ve Rojava. Bugün ilham alınabilecek iki ayrı yer var dünyada; devrimci demokratik örgütlemenin doğuşu, antikapitalist ve ekolojik ruhu ile. Bence çok ilginç deneyim bunlar ve ben bu iki........

© Gazete Duvar